Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ekonomistleri Mert Gökcü ve Eren Sezer tarafından hazırlanan analizde, eşel mobil sisteminin akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin enflasyon üzerindeki etkileri incelendi. Çalışma, uluslararası petrol fiyatlarındaki artışların tüketici enflasyonunu doğrudan ve dolaylı kanallar üzerinden etkilediğini ortaya koydu.
Eşel Mobil Mekanizmasının İşleyişi
Analize göre, eşel mobil sistemi akaryakıt fiyatlarındaki artışları vergi ayarlamalarıyla dengeleyerek otomatik bir dengeleme mekanizması olarak işlev görüyor. Küresel petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde ÖTV oranlarının düşürülmesiyle nihai tüketici fiyatlarındaki artışlar sınırlanıyor. 2026 yılı başı itibarıyla ÖTV'nin akaryakıt fiyatları içindeki payı %21 ile %26 arasında değişiyor. Sistem, benzin, motorin ve LPG gibi ürünlerin fiyat bileşenlerindeki farklılıklar sayesinde etkin biçimde uygulanıyor.
Enflasyon Üzerindeki Hesaplanan Etkiler
Çalışmada yapılan simülasyonlara göre, Brent petrol fiyatlarında %10 artış durumunda eşel mobil uygulanmadığı senaryoda enflasyon 12 ay içinde yaklaşık 1 puan yükseliyor. Eşel mobil sisteminin aktif olduğu durumda ise bu etki azalıyor. Ortalama petrol fiyatı 70 dolar seviyesinde iken enflasyona etki 1,9 puandan 0,6 puana geriliyor. Petrol fiyatı 90 dolar seviyesine ulaştığında sistemin enflasyonu 3,7 puan sınırlayıcı etkisi olduğu hesaplandı. Analiz, akaryakıt harcamalarının 2026 itibarıyla tüketici sepetindeki payının %3,21 olduğunu ve fiyat değişimlerinin ulaştırma ile gıda sektörlerinde maliyetleri etkilediğini belirtiyor. Merkez Bankası ekonomistleri, mekanizmanın dış kaynaklı fiyat baskılarını azaltmada araç olduğunu ifade etti.
Kaynak: Piha Haber Ajansı
